Βραΐλα

Ioana Lupoaie, Msc Αρχιτέκτων Πολεοδόμος Ειδ. Επιστήμονας Πανεπιστημίου Ion Mincu Βουκουρεστίου

1. Η ΠΟΛΗ ΒΡΑЇΛΑΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Η περιοχή του λιμανιού της Βραΐλας – η παλαιά ελληνική συνοικία και ο ναός

Η ανάπτυξη της πόλης της Βραΐλας, σύμφωνα με τα πολεοδομικά σχέδια των ετών 1789, 1834, 1867 και τα σημερινά τοπογραφικά διαγράμματα

Σχεδιάγραμμα της ακρόπολης της Βραΐλας, με βάση ένα ανώνυμο σκίτσο (1810;)

Τομή προπυργίου και οχυρωματικής περιβόλου (1810;)

 

Σχεδιάγραμμα του κάστρου της Βραΐλας, όπως  ήταν κατά τα έτη 1788 και 1789 στην αμυντική φάση και όπως σώζεται σήμερα. Απόδοση του έτους 1790 από τους ερευνητές

Το σχέδιο της πόλης της Βραΐλας, όπως δημιουργήθηκε το 1834 από τον Ταγματάρχη Berrocyzn. Λεπτομέρεια αποσπάσματος από τη νότια περιοχή, με εντοπισμό της θέσης του ναού της μητρόπολης Proilavia και νότια το νεκροταφείο (πεδίο των νεκρών, champ des morts)

Σχέδιο της πόλης της Βραΐλας, όπως δημιουργήθηκε το 1834 από τον Ταγματάρχη Berrocyzn

 

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΒΡΑÏΛΑΣ
Διεύθυνση: οδός Călăraşi αριθμ. 3, νομός Βραΐλα, Τ.Κ. 6200, Ρουμανία
Τηλ.: 0040 – 39 – 611965
Φαξ.: 0040 – 39 – 611965
Πρόεδρος: Νικόλαος Σαριδάκης
Αριθμός μελών: 1.187
Έτος ιδρύσεως: 1990

 

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ

«Οι πλούσιοι Έλληνες της πόλης κατοικούσαν στη συνοικία Belvedere. Η παρουσία τους στην πόλη γινόταν ιδιαίτερα αισθητή μέχρι και το 1950, όταν η Βραΐλα αριθμούσε πολλούς Έλληνες, περίπου 11.000, όπως αναπολεί την πόλη των παιδικών του χρόνων ο Ioan Chirilă, με την οδό Orientală πλαισιωμένη από τους πύργους των μύλων Βιολάτου, Λυκιαρδόπουλου. Η περιοχή, που κατοικούνταν αποκλειστικά από ελληνικές οικογένειες, αντηχούσε προς το σούρουπο από χορδές μαντολίνου ή κιθάρας», «με την ελληνική εκκλησία, όπου τα πολύφωτα και τα βιτρό με ταξίδευαν σε άλλο κόσμο…». [1]
Το κομμάτι της πόλης που ξεκινά από το Διοικητικό Μέγαρο και συνεχίζεται ως το Δούναβη, στην προέκταση της οδού Călăraşi έως τη λεωφόρο Cuza, ονομάζεται Carachiu [Καρακίου]. Ο πληθυσμός της συγκεκριμένης συνοικίας αποτελείται στο μεγαλύτερο ποσοστό από Έλληνες. Θα μπορούσε δικαίως να ονομαστεί Ελληνική Συνοικία ή Συνοικία των Ναυτικών. Το όνομα «Carachiu» [Καρακίου] είναι τουρκικής προέλευσης και αποτελείται από δύο λέξεις «kara köy», που σήμαινε «μαύρο χωριό», διότι εδώ σημειώνονταν οι πιο συχνές αιματηρές συμπλοκές, ακόμη και εγκλήματα.
Οι διοικητικές αρχές, από την πλευρά τους, αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην προσπάθειά τους να επιβάλλουν την τάξη σ’ αυτή τη συνοικία, όπου έβρισκαν καταφύγιο όλοι οι πειρατές, οι λαθρέμποροι αλλά και οι εγκληματίες. Άλλωστε, κανείς δεν διέσχιζε την κακόφημη περιοχή Carachiu κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ οι ειρηνικοί κάτοικοι με φόβο περνούσαν από τις γειτονικές περιοχές αυτής της συνοικίας.[2]

 

2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΒΡΑЇΛΑΣ

 

Η ΠΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

5ος–4ος αιώνας π.Χ. - Οι πρώτοι Έλληνες άποικοι αναχωρούν προς το κέντρο των  εδαφών που ήδη κατοικούνταν από τους Γέτες. Οι παλαιότερες έρευνες αναφορικά με την προέλευση των Ελλήνων της Βραΐλας κατέδειξαν ότι προέρχονταν από τα Νησιά του Ιονίου,[3] ειδικότερα από την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, αλλά και από τις τουρκοκρατούμενες επαρχίες της Ανατολικής Ρωμυλίας, την Αγχίαλο και τη Μεσήμβρια.[4]
4ος–3ος αιώνας π.Χ. – Στις όχθες του Δούναβη πιστοποιείται η ύπαρξη ενός ισχυρού οικισμού των Γετών, που διατηρούσε επαφές με τους Έλληνες[5] από τον Εύξεινο Πόντο και γενικότερα με την Ελλάδα.

 

Η ΠΟΛΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

14ος αιώνας – Αναφορά στους Έλληνες εμπόρους της Βραΐλας.
1368, 20 Ιανουαρίου - Η πρώτη γραπτή αναφορά της πόλης Βραΐλας σηματοδότησε τις απαρχές της μεσαιωνικής εγκατάστασης αστικού χαρακτήρα, η οποία εξελίχθηκε από έναν πυρήνα με περίμετρο που διαγράφεται από την οδό Vadul Schelei στα νότια, τον Δημόσιο Κήπο (Grădina Publică - οδός Belvedere) στα νοτιοανατολικά και τη λεωφόρο Călăraşilor στα δυτικά, οριοθετώντας έτσι την περιοχή που σήμερα ονομάζεται «Προκυμαία του Δούναβη». Χωροθετημένη σε ένα πλούσιο φυσικό περιβάλλον, πλησίον του Δούναβη, σύντομα έγινε γνωστή ως ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο, τόπος συνάντησης των εμπορευμάτων που διακινούνταν με τα καράβια από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας και της Μεσογείου μεταφέροντας δυτικά προϊόντα που εμπορεύονταν εδώ, ειδικά οι έμποροι του Μπρασόβ. Η σημασία αυτού του λιμανιού του Δούναβη αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι πολυάριθμοι εμπορικοί δρόμοι που τη συνέδεαν με διάφορες περιοχές και πόλεις της Βλαχίας, της Μολδαβίας και της Τρανσυλβανίας έφεραν το όνομα της οδικής αρτηρίας ή του δρόμου της Βραΐλας (ο εμπορικός δρόμος που σχηματίστηκε στον διάδρομο μεταξύ των πόλεων Buzău και Ialomiţa, ανάμεσα στην Ţara Bârsei και τη Βραΐλα, πιθανόν μετά το 1225). [6]
1426 – Στη Βραΐλα συγκεντρώνονται χριστιανικά πολωνικά στρατεύματα με σκοπό τη διεξαγωγή πολέμου εναντίον των Οθωμανών.
1445 - Αντιοθωμανική πλωτή επιδρομή των Σταυροφόρων, υπό την καθοδήγηση του Walerand de Wavrin, περιλαμβάνει τη Βραΐλα στο πλαίσιό της και περιγράφει την πόλη ως «λιμάνι, όπου κανείς μπορεί να δει καράβια από την Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη». [7]
- Αναφέρεται η παρουσία Ελλήνων εμπόρων στη Βραΐλα.[8]
Δεύτερο μισό του 15ου αιώνα – Σχηματίσθηκε ελληνική κοινότητα,[9] καθώς μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης και την υποταγή του Βυζαντίου στους Οθωμανούς, κατατρεγμένοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν εδώ.
1453 – Το λιμάνι της Βραΐλας συγκέντρωνε πολυάριθμα πλοία από την Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη. Έχοντας ως κύρια απασχόληση το εμπόριο, οι Έλληνες συνέχιζαν μια μακρά παράδοση. [10]
1463 – Ο βυζαντινός ιστορικός Λ. Χαλκοκονδύλης χαρακτηρίζει τη Βραΐλα ως «πόλη των Δακών, όπουδιεξάγεται εμπόριο μεγαλύτερο από ότι σε όλες τις πόλεις της χώρας».
1470, Φεβρουάριος – Η Βραΐλα παραδίδεται στις φλόγες από τον Ştefan cel Mare [Στέφανο τον Γενναίο].
1538 – Με αφορμή την επιδρομή κατά του Ηγεμόνα της Μολδαβίας Petru Rareş, η Βραΐλα καταλαμβάνεται από τους Τούρκους, [11] ενώ δύο χρόνια αργότερα, όπως προκύπτει από μια πολωνική αναφορά, χτίστηκε ένα τειχισμένο κάστρο.
1540 – Κατάληψη της Βραΐλας από τους Τούρκους, κατασκευή του κάστρου και ίδρυση οθωμανικής επαρχίας (σαντζάκι).
1574 – Πολιορκία της Βραΐλας από τον Ioan Vodă cel Cumplit.[12]
1590 – Σε έγγραφο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως μνημονεύεται η Μητρόπολη της Προϊλάβιας (Proilaviei),[13] που ιδρύθηκε πιθανόν μετά το 1540.
1595 – Τα στρατεύματα του Mihai Viteazul [Μιχαήλ Γενναίου] απελευθερώνουν τη Βραΐλα από τον τουρκικό ζυγό.
1658 – Ο Ηγεμόνας Mihnea Γ΄ χτυπά το οθωμανικό στρατόπεδο του σαντζακιού της Βραΐλας.
1711-1812  – Ένας αιώνας πολεμικών αναμετρήσεων μεταξύ των Ρώσων, των Τούρκων και των Αυστριακών στα εδάφη των Ρουμανικών Πριγκιπάτων. Η Βραΐλα συνεχώς πολιορκείται, καίγεται και αναδημιουργείται.
1815 – Η πλειοψηφία των Ελλήνων εμπόρων με καταγωγή από τα Επτάνησα (Κέρκυρα, Παξούς, Λευκάδα, Ιθάκη, Κεφαλονιά, Ζάκυνθο και Κύθηρα) εγκαταστάθηκαν στα λιμάνια του Δούναβη, στη Βραΐλα και το Γαλάτσι, όταν, κατόπιν αποφάσεως της Συνόδου της Βιέννης, τα Επτάνησα τέθηκαν υπό βρετανική κυριαρχία.[14]
1829, 2/13 Σεπτεμβρίου – Υπογράφεται η Συνθήκη Ειρήνης της Ανδριανούπολης, σύμφωνα με την οποία η Βραΐλα επανεντασσόταν στη Βλαχία, μετά από τρεις σχεδόν αιώνες. Ταυτόχρονα, προβλεπόταν η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Κάτω Δούναβη και τη Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που σηματοδοτούσε την κατάργηση του οθωμανικού μονοπωλίου επί των ρουμανικών εμπορευμάτων και προοιωνιζόταν ευνοϊκές αλλαγές για τους Έλληνες ναυτικούς και τους εμπορευόμενους.[15]

 

Η ΠΟΛΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

1830 – Δημιουργείται το πρώτο σχεδιάγραμμα ανασυγκρότησης της πόλης, το πλαίσιο του οποίου οριοθετείται κατά μήκος της σημερινής λεωφόρου Al. I. Cuza.
1832 - Ανέγερση της Εθνικής Δημόσιας Σχολής της Βραΐλας, σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του Στρατιωτικού Διοικητή Αθανασίου Ξενοκράτους. Πολλοί Έλληνες της Βραΐλας συνεισφέρουν στη συγκέντρωση του απαιτούμενου ποσού για την ίδρυση και τη λειτουργία του σχολείου. Παράλληλα με το δημόσιο σχολείο, λειτουργούν και πολυάριθμα ιδιωτικά σχολεία, όπου μελετάται η ελληνική γλώσσα.
1836 – Η Βραΐλα ανακηρύσσεται ελεύθερο λιμάνι. Ως εκ τούτου, η πόλη γνώρισε μία οικονομική ώθηση άνευ προηγούμενου στην ιστορία της. Οι έντονες εμπορικές συναλλαγές που ελάμβαναν χώρα στο λιμάνι καθώς και η δυνατότητα επίτευξης υπέρογκων και γρήγορων κερδών προσήλκυσαν πολλούς ξένους εμπόρους – Βούλγαρους, Μακεδόνες, Αλβανούς, Έλληνες αλλά και Γάλλους, Βέλγους, Αυστριακούς, Ιταλούς, Εβραίους και πολλούς Ρουμάνους της Τρανσυλβανίας, μετατρέποντας τη Βραΐλα σε πολυεθνική οντότητα.[16] Επίσης, η μεταμόρφωση της Βραΐλας σε  ελεύθερο λιμάνι (porto – franco) και η παραχώρηση στους αλλοδαπούς του δικαιώματος να αγοράσουν οικόπεδα για κατασκευή κατοικιών (1η Μαΐου 1836 [17]) συνέβαλαν αποφασιστικά στην αύξηση του αριθμού του ελληνικού πληθυσμού.
1838 – Τέσσερις επιφανείς έμποροι της πόλης, τρεις Έλληνες και ένας Βούλγαρος, αποφάσισαν να ιδρύσουν την πρώτη «αντιπροσωπεία».
1840, 30 Αυγούστου – Η παλαιότερη έγγραφη αναφορά που διασώζεται έως σήμερα για το θέατρο της Βραΐλας και συνδέεται με τον εορτασμό των γενεθλίων του Ηγεμόνα Αλέξανδρου Γκίκα.
1841 – Ιδρύεται το Ελληνικό Γενικό Προξενείο του Βουκουρεστίου, ενώ στη Βραΐλα δημιουργείται ένα υποπροξενείο.[18]
1841–1843 – Ως αντίποινα για την ανάμειξη των Ελλήνων της Βραΐλας σε διάφορες ενέργειες κατά των Οθωμανών, ακολουθούν συλλήψεις και καταδίκες.
1845 – Ιδρύεται η Φιλεμπορική Τράπεζα, που αποτελεί την πρώτη Τράπεζα της Βραΐλας με εμπορικό κέρδος και διοικείται από πέντε Έλληνες, τον Νικόλαο Αρμελίνο, τον Χριστόφορο Πεταλά, τον Διονύσιο Καρούσο, τον Ιωάννη Φάραγγα και τον Αναστάσιο Αρμελίνο. [19]
1846 – Πολλοί Έλληνες με καταγωγή από τα νησιά του Ιονίου γίνονται ιδιοκτήτες ακινήτων και εγκαθίστανται στην πόλη. Κάποιοι από αυτούς πολιτογραφούνται, ενώ άλλοι διατηρούν την ελληνική υπηκοότητα. [20]
1848 – Ανοίγει στη Βραΐλα ένα υποκατάστημα του τυπογραφείου Μονφεράτου του Γαλατσίου.[21] Εδώ τυπώθηκε τον Σεπτέμβριο η εφημερίδα Μερκούριος. Ημερήσιο φύλλο πολιτικής, λογοτεχνίας και εμπορίου, εξ’ ολοκλήρου στην ελληνική γλώσσα, με τον τίτλο μόνο δίγλωσσο, στα ρουμανικά και στα ελληνικά.
1851 – Ο Κωστάκης Χαλεπλίου, γνωστός ως διευθυντής της «Διεύθυνσης Εθνικού Θεάτρου της Βραΐλας», επιχείρησε για πρώτη φορά να ιδρύσει ένα μόνιμο θέατρο στην πόλη, αλλά μετά από την πάροδο ενός χρόνου ο οργανισμός αυτός καταργήθηκε.

1856 – Ξεκινά η εφαρμογή του διεθνούς καθεστώτος ναυσιπλοΐας στον Δούναβη. Ο ισχυρός ανταγωνισμός υποχρέωνε την ελληνική ναυσιπλοΐα να περιορίσει τις δραστηριότητές της στον ποταμό, όπου θα αναδεικνύονταν η ισχυρότερη.[22] Μετά το 1856, παγιώθηκε η ελληνική υπεροχή στον Δούναβη και δημιουργήθηκαν νέες επιχειρήσεις και εμπορικοί κλάδοι, με συμμετοχή των Ελλήνων σε όλους τους οργανισμούς εκτέλεσης και διεύθυνσης της οικονομικής ζωής της πόλης.[23]
1863 – Αποστέλλεται αντιπροσωπεία των Ελλήνων της Βραΐλας στον Ηγεμόνα Al. I. Cuza με αίτημα την τέλεση λειτουργιών στις εκκλησίες στην ελληνική γλώσσα. Ως εκ τούτου, οι Έλληνες έμποροι ξεκινούν την ανέγερση ενός μνημειώδους ναού που ολοκληρώνεται το 1872.[24]
1864 – Εκδίδεται διάταγμα, μέσω του οποίου παραχωρείται προς όλους τους ξένους χριστιανούς στο θρήσκευμα, τους κατοικούντες στη Ρουμανία, το δικαίωμα να αγοράσουν ακίνητες ιδιοκτησίες, με την προϋπόθεση ότι οι Ρουμάνοι υπήκοοι θα απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα στις αντίστοιχες χώρες.[25]
1870 – Η τυπο-λιθογραφία Triangul [Τρίγωνο] δημοσιεύει τον κανονισμό που συζητήθηκε και εγκρίθηκε αρχικά στην εμπορική λέσχη του κυρίου Ράλλη και ο οποίος αμφισβητήθηκε στη συνέχεια. Ένας νέος κανονισμός της Ελληνικής Κοινότητας της Βραΐλας δημοσιεύθηκε στην τυπο-λιθογραφία Περικλή Μ. Πεστεμαλτζίογλου, το 1890.[26]
1880, 14/26 Σεπτεμβρίου – Αναχωρούν με πλοίο από τη Βραΐλα προς την Ανατολή 183 εθελοντές, προκειμένου να συμμετάσχουν στον πόλεμο εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
1888 – Στη Βραΐλα χρησιμοποιείται για πρώτη φορά στη Ρουμανία το μπετόν αρμέ. Ο κατασκευαστής Anghel Saligny χρησιμοποίησε για πρώτη φορά οπλισμένο σκυρόδεμα, προκειμένου να κατασκευάσει τις προβλήτες και τις αποβάθρες του εμπορικού λιμανιού της Βραΐλας (1883-1892).
1891 – Στη Βραΐλα αναπτύσσουν εκδοτική δραστηριότητα πέντε τυπογραφεία. [27]
1896 – Προσπάθειες συγκέντρωσης αξιόπιστων πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της ακίνητης περιουσίας των ελληνικών κοινοτήτων της Ρουμανίας.[28] Ο κατάλογος των ακινήτων έμελλε να συμπεριλάβει:

  • Διάφορες ιδιοκτησίες, εκκλησίες, σχολεία αρρένων και θηλέων, νοσοκομεία και άλλα οικοδομήματα.
  • Την ονομασία των ναών και των λοιπών ιδρυμάτων.
  • Την αξία κάθε ακινήτου.
  • Την ακριβή περιγραφή των τίτλων ιδιοκτησίας που είχε στην κατοχή της η κοινότητα, τις επεκτάσεις που πραγματοποιήθηκαν σε κάθε ιδιοκτησία καθώς και τις άδειες ανέγερσης (εφόσον υπήρχαν).
  • Τη μορφή οργάνωσης του κάθε ιδρύματος.

20ός αιώνας – Η Βραΐλα εισέρχεται σε μια φάση δημογραφικής και αστικής έκρηξης.[29] Άλλωστε, η Βραΐλα συμπεριλαμβάνεται στις λιγοστές πόλεις της χώρας που αναπτύχθηκαν βάσει ενός αυστηρού ρυμοτομικού σχεδίου, οργανώνοντας τον οδικό ιστό με βάση ένα συγκεντρωτικό ακτινωτό πρότυπο αμφιθεατρικού τύπου. Ετέθησαν αυστηροί κανόνες στην ανέγερση των οικοδομών: τα κτίρια οικοδομούνταν σύμφωνα με τα εγκεκριμένα σχέδια, στις δε περιοχές του κέντρου τα σπίτια έπρεπε να χτίζονται αποκλειστικά με τούβλα και να έχουν πρόσοψη συγκεκριμένου τύπου. Επίσης, η χάραξη των εμπορικών αγορών και των δημόσιων κήπων, η λιθόστρωση των δρόμων, η κατασκευή του αποχετευτικού δικτύου και εκείνου της παροχής πόσιμου νερού, η εγκαινίαση ενός σύγχρονου μέσου μαζικής μεταφοράς (του ηλεκτρικού τραμ), η επινόηση λύσης για τον δημόσιο φωτισμό της πόλης καθώς και η ηλεκτροδότηση των νοικοκυριών συνιστούν μερικά μόνο από τα επιτεύγματα των τοπικών αρχών σε μία Βραΐλα των αρχών του 20ού αιώνα, η οποία παρουσίαζε την εικόνα πόλης με ευρωπαϊκή φυσιογνωμία.[30]
1900, 15/31 Δεκεμβρίου – Υπογράφεται εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της Ρουμανίας,[31] στην οποία επισυνάφθηκε ένα πρωτόκολλο και ένας κατάλογος των ελληνικών κοινοτήτων που αναγνωρίσθηκαν από το ρουμανικό κράτος ως νομικά πρόσωπα (Βραΐλας, Γαλατσίου, Καλαφατίου, Μαγγάλιας, Κωστάντζας, Τούλτσεας, Σουλίνας και Τζιούρτζιου). Στην περίπτωση της Βραΐλας εκείνης της εποχής, οι ιδιοκτησίες καταγράφονταν ως εξής:
«Ο Ναός του Ευαγγελισμού κατείχε:

  1. Ένα οικόπεδο στην οδό Mare.
  2. Έτερο οικόπεδο στην οδό Misiţilor.
  3. Ένα ακόμη οικόπεδο στην οδό Pietrei.
  4. Ένα σπίτι στην οδό Pietrei.
  5. Ένα σχολείο αρρένων και ένα θηλέων».
1901 – Εισάγονται το τραμ και ο ηλεκτροφωτισμός. Αναπτύσσεται ιδιαίτερα η παιδεία και ο πολιτισμός αλλά και το τραπεζικό σύστημα, υποστηριζόμενα από την άνθιση του εμπορίου.
1906 – Στη Βραΐλα λειτουργούν 33 σχολεία (18 κρατικά δημοτικά, 12 θρησκευτικά δημοτικά, ένα λύκειο, Τεχνική Σχολή και Επαγγελματική Σχολή Θηλέων).
1911 – Παρατηρείται κορύφωση των εξαγωγών, εξαιτίας και των διευρυμένων έργων εκσυγχρονισμού των λιμενικών εγκαταστάσεων αλλά και της κατασκευής των λιμεναποθηκών που περιελάμβαναν ένα ολόκληρο συγκρότημα από προκυμαίες, προβλήτες, σιλό και αποθήκες, δεξαμενές πετρελαίου, σιδηροδρομικές γραμμές, αυτοκινητοδρόμους καθώς και τη δημιουργία μιας δεξαμενής για την προστασία των πλοίων το χειμώνα.

 

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΗ

1916-1918  – Διεξάγεται ο πόλεμος της ανασυγκρότησης. Επιβάλλεται στην πόλη καθεστώς κατάληψης, από τον Δεκέμβριο του 1916 μέχρι τον Νοέμβριο του 1918.
1919 - Το Εμπορικό Επιμελητήριο προτείνει τη λειτουργία του λιμανιού της Βραΐλας με καθεστώς ελεύθερου λιμανιού (porto-franco).
1931 - Ιδρύεται η γαλλο-ρουμανική εταιρεία μεικτού κεφαλαίου για υλικά σιδηροδρόμου.
1941-1944  - Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο αριθμός εισαγωγών και εξαγωγών από το λιμάνι της Βραΐλας μειώνεται κατακόρυφα.
1944 - Εφαρμόζεται ένας ισχυρός μηχανισμός βιομηχανοποίησης, που έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή του χαρακτήρα της πόλης. Ο ρόλος που κατείχε στην κοινωνική ζωή το λιμάνι της πόλης με τις εξαγωγές δημητριακών και ζωικών προϊόντων παραγκωνίζεται, ενώ δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη της βιομηχανίας της πόλης. Το γεγονός αυτό επηρεάζει την αύξηση του πληθυσμού και της δομημένης επιφάνειας, όπως και την εμφάνιση νέων κοινωνικών και πολιτιστικών τάσεων.
1960 - Χτίζονται νέες κατοικίες, τόσο σε μορφή διαμερισμάτων πολυκατοικιών κατά μήκος των κύριων οδικών αρτηριών και των εμπορικών περιοχών όσο και σε μορφή μονοκατοικιών, ειδικά στις περιφερειακές συνοικίες.
1965-1989 - Συνεχίζεται η βίαιη εκβιομηχάνιση της οικονομίας της Βραΐλας, στο ευρύτερο πλαίσιο της ρουμανικής, γενικότερα.

 

3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΒΡΑЇΛΑΣ

 

Από δημογραφική άποψη, παρατηρεί κανείς ότι ο ελληνικός πληθυσμός αυξανόταν συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ταύτιση απόψεων αναφορικά με τον ακριβή προσδιορισμό του αριθμού του ελληνικού πληθυσμού της Βραΐλας, τα δε νούμερα που προσφέρονται από διάφορες πηγές είναι σχετικά και έχουν περισσότερο χαρακτήρα προσανατολισμού.[32]

Οι Έλληνες που εγκαταστάθηκαν στη Βραΐλα τον 19ο αιώνα ασκούσαν διάφορα επαγγέλματα, με πιο προσφιλές αυτό της ναυσιπλοΐας και των εμπορικών συναλλαγών στο Δούναβη. Στην ελληνική κοινότητα της πόλης απαντώνται πλοιοκτήτες/ εφοπλιστές και έμποροι δημητριακών, εμπορικοί πράκτορες, υπάλληλοι στον εμπορικό τομέα και στη διοίκηση, μάστορες και βιοτέχνες, ναύτες, καθηγητές, γιατροί καθώς και δικηγόροι.

 

ΕΤΟΣ

ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ

ΣΥΝΟΛΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

1830

34

 

1837

36

 

1838

2.345

8.695

1872-1873

7.000

 

1889

10.000

 

1891

4.238

46.715

1899

4.929

 

1930  (απογραφή)

 

237.549

1948  (απογραφή)

 

271.251

1956  (απογραφή)

2.041

297.276

1966  (απογραφή)

1.417

339.954

1977  (απογραφή)

 

377.954

1992  (απογραφή)

355

392.031

2002  (απογραφή)

324

216.292

Πίνακας 1: Η εξέλιξη του πληθυσμού ελληνικής καταγωγής στη Βραΐλα

 

Υποσημειώσεις


[1] Paula Scalcău, Grecii din România [Οι Έλληνες της Ρουμανίας], Βουκουρέστι, 2005, σσ. 168-169.

[2] Nae A. Vasilescu, Oraşul şi judeţul Brăila odinioară şi astăzi. Schiţe istorice şi administrative publicate cu ocazia Expoziţiei Naţionale din 1906 [Η πόλη και ο νομός Βραΐλας κάποτε και σήμερα. Ιστορικά και διοικητικά προσχέδια δημοσιευμένα επί τη ευκαιρία της Εθνικής Εκθέσεως του 1906], 1906.

[3] N. Iorga, Istoria Românilor. Revoluţionarii [Ιστορία των Ρουμάνων. Οι επαναστάτες], τόμος Γ΄, Βουκουρέστι, 1938, σ. 386.

[4] Cristian Filip, Comunitatea greacă la Brăila [Η Ελληνική Κοινότητα της Βραΐλας], 1864-1900, Μουσείο της Βραΐλας, εκδόσεις Istros, 2004, σσ. 1-4.

[5] I. Cândea, Comunitatea greacă de la Brăila din cele mai vechi timpuri până în sec al XIX-lea [Η Ελληνική Κοινότητα της Βραΐλας από τους αρχαίους χρόνους έως τον 19ο αιώνα], Bραΐλα, 2004, σ. 1. Πρόκειται για τους αμφορείς που ανακαλύφθηκαν στη Brăiliţa, στη βόρεια πλευρά της πόλης, μεταξύ των ετών 1955-1975.

[6] Αυτόθι, σ. 31.

[7] Walerand de Warvrin, Expediţia pe Dunăre [Η εκστρατεία στο Δούναβη], στο Călători străini despre Ţările Române [Ξένοι ταξιδιώτες στα Ρουμανικά Πριγκιπάτα], τόμος I΄, εκδόσεις Maria Holban, 1968, σσ. 85-87.

[8] C. Giurescu, Istoricul oraşului Brăila din cele mai vechi timpuri până astăzi [Το ιστορικό της πόλης Βραΐλας από τους πανάρχαιους χρόνους έως σήμερα], Βουκουρέστι, 1968.

[9] I. Cândea, ό.π., σσ. 31-35, 161-167.

[10] C. Giurescu, ό.π., σ. 36.

[11] C. Giurescu, ό.π.

[12] N. Iorga, ό.π.

[13] I. Cândea, ό.π., σσ. 39 και 47-57.

[14] V. Spinei, Comerţul şi geneza oraşelor din sud-estul Moldovei (sec.XIII – XIV) [Το εμπόριο και η γένεση των πόλεων της Νοτιοανατολικής Μολδαβίας (13ος – 14ος αιώνας)], στο Analele Brăilei, νέα σειρά, αριθμ. 1, Μουσείο της Βραΐλας, 1993.

[15] Paul Cernovodeanu, L’activite des maisons de commerce et des negocians ioniennes du Bas Danube durant l’intervale 1829 – 1853 [Οι δραστηριότητες των εμπορικών οίκων και των διαπραγματευτών των Ιονίων του Κάτω Δούναβη κατά την περίοδο 1829 – 1853], στο Actes du II-e Colloque International d’Histoire, Αθήνα, 1985.

[16] I. Cândea, ό.π., σσ. 162-164.

[17] C. Filip, ό.π., σ. 3.

[18] C. Giurescu, ό.π., σ. 155 και I. Cândea,ό.π., σ. 163.

[19] C. Filip,ό.π., σ. 7

[20] C. Filip,ό.π., σσ. 2-5

[21] C. Filip, ό.π., σσ. 96-97.

[22] Σπυρίδων Φωκάς, Grecii în navigaţia la Dunărea de Jos[Οι Έλληνες στη ναυσιπλοΐα του Κάτω Δούναβη], Ινστιτούτο Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, Θεσσαλονίκη, 1975, σσ. 117-118.

[23] I. Cândea,ό.π., σ. 165.

[24] C. Filip, ό.π., σσ. 9-10 και 36-70.

[25] Paula Scalcău,ό.π., σ. 242.

[26] C. Filip,ό.π., σσ. 27-28 και Cornelia Papacostea – Danielopoulou, Comunităţi greceşti din România în secolul al XIX-lea [Ελληνικές κοινότητες της Ρουμανίας τον 19ο αιώνα], Βουκουρέστι, εκδόσεις Omonia, 1996, σ. 73.

[27] C. Filip, ό.π.

[28] C. Filip, ό.π., σσ. 23-24.

[29] Gheorghe Mihăilescu, Populaţia Brăilei. Studii demografice, dinamică şi statistică [Ο πληθυσμός της Βραΐλας. Δημογραφικές μελέτες, δυναμική και στατιστική], στο Analele Brăilei [Χρονικά της Βραΐλας], IV, 2-3, 1932.

[30] V. Curelaru, Η ιστορία του ελληνικού ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Βραΐλα, Θεσσαλονίκη, 2005, University Studio Press, σσ. 13-17.

[31] C. Filip, ό.π., σσ. 24-25.

[32] Gheorghe Mihăilescu, ό.π.

 

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ

Εικόνα 1: Σημερινό τοπογραφικό διάγραμμα της Βραΐλας, πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο της Βραΐλας, 2006.
Εικόνα 2: Η περιοχή του λιμανιού της Βραΐλας - η παλαιά ελληνική συνοικία και ο ναός,πηγή: Ίντερνετ, 2006.
Εικόνα 3: Η ανάπτυξη της πόλης της Βραΐλας, σύμφωνα με τα πολεοδομικά σχέδια των ετών 1789, 1834, 1867 και τα σημερινά τοπογραφικά διαγράμματα, πηγή: Giurescu C.,Istoricul oraşului Brăila din cele mai vechi timpuri până astăzi [Το ιστορικό της πόλης Βραΐλααπό τους πανάρχαιους χρόνους έως σήμερα], Βουκουρέστι, 1968.
Εικόνα 4:Σχεδιάγραμμα της ακρόπολης της Βραΐλας, με βάση ένα ανώνυμο σκίτσο που χρονολογείται πιθανότατα το 1810, πηγή: I. Cândea, Brăila. Origini şi evoluţii până la jumătatea sec.al XVI-lea [Η Βραΐλα. Αρχές και εξέλιξη έως τα μέσα του 16ου αιώνα], 1995.
Εικόνα 5: Τομή προπυργίου και οχυρωματικής περιβόλου (1810;), πηγή: I. Cândea,Brăila. Origini şi evoluţii până la jumătatea sec.al XVI-lea [Η Βραΐλα. Αρχές και εξέλιξη έως τα μέσα του 16ου αιώνα], Βραΐλα, 1995.
Εικόνα 6: Σχεδιάγραμμα του κάστρου της Βραΐλας, όπως ήταν κατά τα έτη 1788 και 1789 στην αμυντικήφάση και όπως σώζεται σήμερα. Απόδοση του έτους 1790 από τους ερευνητές, πηγή: I. Cândea, Brăila. Origini şi evoluţii până la jumătatea sec.al XVI-lea [Η Βραΐλα. Αρχές και εξέλιξη έως τα μέσα του 16ου αιώνα], Βραΐλα, 1995.
Εικόνα 7: Το σχέδιο της πόλης της Βραΐλας, όπως δημιουργήθηκε το 1834 από τον Ταγματάρχη Berrocyzn. Λεπτομέρειααποσπάσματος από τηνότιαπεριοχή,μεεντοπισμότηςθέσηςτουναούτης μητρόπολης Proilavia και νότια το νεκροταφείο (πεδίο των νεκρών, champdesmorts), πηγή: I. Cândea,Brăila. Origini şi evoluţii până la jumătatea sec.al XVI-lea [Η Βραΐλα. Αρχές και εξέλιξη έως τα μέσα του 16ου αιώνα], Βραΐλα, 1995.
Εικόνα 8: Σχέδιο της πόλης της Βραΐλας, όπως δημιουργήθηκε το 1834 από τον Ταγματάρχη Berrocyzn, πηγή: I. Cândea,Brăila. Origini şi evoluţii până la jumătatea sec.al XVI-lea [Η Βραΐλα. Αρχές και εξέλιξη έως τα μέσα του 16ου αιώνα], Βραΐλα, 1995.
Εικόνα 9: Αρχιτεκτονικό απόθεμα που σχετίζεται με την παρουσία των Ελλήνων στη Βραΐλα, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 10: Σημαντικά μνημεία αρχιτεκτονικής στο κέντρο της πόλης, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.

 

Δελτίο 1. Ο ελληνικός ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου
Εικόνα 11: Τοπογραφικό διάγραμμα υπάρχουσας κατάστασης, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 12: Πλευρική άποψη της βόρειας όψης, πηγή: Ίντερνετ, 2006.
Εικόνα 13: Η κεντρική όψη - είσοδος, πηγή:Filip Cristian, Comunitatea greacă de la Brăila 1864-1900 [Η Ελληνική Κοινότητα της Βραΐλας 1864-1900]– Μουσείο της Βραΐλας, εκδόσεις Istros, 2004.
Εικόνα 14: Η κεντρική όψη – λεπτομέρεια εισόδου, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 15: Μερική άποψη του εσωτερικού με τις κολώνες, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 16: Εσωτερική άποψη του τρούλου, πηγή:Filip Cristian, Comunitatea greacă de la Brăila1864-1900[Η Ελληνική Κοινότητα της Βραΐλας 1864-1900] – Μουσείο της Βραΐλας, εκδόσεις Istros, 2004.
Εικόνα 17: Η πλατεία Traian [Τραϊανού]. Διακρίνονται ο ελληνικός ναός καιοιμύλοιΒιολάτου.Παλαιά εικόνααπό καρτ ποστάλ εποχής, πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας, 2006.
Εικόνα 18: Ο ελληνικός ναός παλαιά εικόνα, πηγή:Filip Cristian, Comunitatea greacă de la Brăila 1864-1900 [Η Ελληνική Κοινότητα της Βραΐλας 1864-1900] – Μουσείο της Βραΐλας, εκδόσεις Istros, 2004.
Εικόνα 19: Ο ελληνικός ναός. Παλαιά εικόνα από καρτ ποστάλ εποχής, πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας, 2006.

Δελτίο 2. Το νοσοκομείο «Άγιος Σπυρίδωνας»
Εικόνα 20: Τοπογραφικό υπάρχουσας κατάστασης του νοσοκομείου «Άγιος Σπυρίδωνας», πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 21: Γενική άποψη του νοσοκομείου «Άγιος Σπυρίδωνας»,πηγή: Ίντερνετ, 2006.

Δελτίο 3. Το πρώην Ελληνικό Σχολείο
Εικόνα 22: Τοπογραφικό διάγραμμα υπάρχουσας κατάστασης, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 23: Η πρόσοψη του Ελληνικού Σχολείου, πηγή: Ίντερνετ, 2006.

Δελτίο 4. Το ελληνικό θέατροΗ εμπορική λέσχη του κυρίου Ράλλη ή Αίθουσα «Ράλλη», σήμερα Θέατρο «Μαρία Φιλότη»
Εικόνα 24: Τοπογραφικό διάγραμμα υπάρχουσας κατάστασης,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 25: Η πρόσοψη του θεάτρου,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 26: Τμήμα της όψης, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 27: Λεπτομέρειες της πρόσοψης, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 28: Ημεγάληαίθουσατουθεάτρου, πηγή: www.tmf.ro.
Εικόνα 29: Λεπτομέρεια εσωτερικού διακόσμου, πηγή: www.tmf.ro.
Εικόνα 30: Μερική άποψη του εσωτερικού χώρου,πηγή: www.tmf.ro.
Εικόνα 31: Εσωτερική άποψη του τρούλου με τα βιτρό, πηγή: www.tmf.ro.
Εικόνα 32: Το κεντρικό μαρμάρινο φουαγιέ, πηγή: www.tmf.ro.
Εικόνες 33, 34: Απόψεις της πλατείας Traian [Τραϊανού], με το θέατρο «Μ. Φιλότη» στα 1910,πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας, 2006.
Εικόνα 35:Η οικία Ράλλη επί της Πλατείας Αγίων Αρχαγγέλων, σημερινή πλατεία Traian[Τραϊανού], σε παλαιά καρτ ποστάλ, πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας, 2006.
Εικόνα 36: Η πλατεία Traian [Τραϊανού] – σημερινή άποψη, πηγή: Ίντερνετ, 2006.

Δελτίο 5. Το Γαλλικό Ξενοδοχείο, σημερινό Μουσείο της Βραΐλας
Εικόνα 37: Τοπογραφικό διάγραμμα υπάρχουσας κατάστασης,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 38: Άποψη του κτιρίου από την πλατεία Traian [Τραϊανού], πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 39:Ηπρόσοψησεπαλαιότερηαπεικόνιση, πηγή: Anastasiu Florian, Vicol Ana-Maria, Monumentele Judeţului Brăila [Τα μνημεία της πόλης Βραΐλας], Μουσείο της Βραΐλας, 1977.
Εικόνα 40: Η πρόσοψη - πρόσφατη φωτογραφία, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 41: Η πρόσοψησε πλευρική άποψη, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 42: Λεπτομέρειες της πρόσοψης, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 43: Η πλατεία Αγίων Αρχαγγέλων κατά το 1894 (σημερινή πλατεία Traian [Τραϊανού]). Στο πλάι δεξιά διακρίνεται το Μουσείο της Βραΐλας, πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας, 2006.
Εικόνα 44: Η πλατεία Αγίων Αρχαγγέλων το 1894 (σημερινή πλατεία Traian [Τραϊανού]). Αριστερά βρίσκεται το Μουσείο της Βραΐλας, πηγή: Νομαρχιακό Συμβούλιο Βραΐλας, 2006.

Δελτίο 6. Η οικία Εμπειρίκου, σημερινός Οίκος Συλλογών Τέχνης της Βραΐλας
Εικόνα 45: Τοπογραφικό διάγραμμα υπάρχουσας κατάστασης,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 46: Η κύρια όψη και η είσοδος του κτιρίου, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 47: Η πίσω όψη της οικίας Εμπειρίκου, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 48: Πλευρική άποψη του κτιρίου,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 49: Λεπτομέρεια πρόσοψης της οικίας Εμπειρίκου,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 50: Λεπτομέρεια εσωτερικού χώρου, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 51: Λεπτομέρεια εσωτερικού χώρου στον όροφο,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.

Δελτίο 7.  Οι μύλοι Βιολάτου
Εικόνα 52: Τοπογραφικό διάγραμμα υπάρχουσας κατάστασης,πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 53: Άποψη των μύλων Βιολάτου από τον Δούναβη. Σημερινή εικόνα, πηγή: www.portal-braila.ro.
Εικόνα 54: Η κύρια όψη – σημερινή εικόνα. Άποψη από τον Δούναβη, πηγή: www.portal-braila.ro.
Εικόνα 55: Άποψη των μύλων από την πόλη σε παλαιά φωτογραφία, πηγή: www.portal-braila.ro.

Δελτίο 8. Το εργοστάσιο ζυμαρικών
Εικόνα 56: Παλαιάετικέτασκευάσματος, πηγή: Koromila Marianna, The Greeks and the Black Sea – From the Bronze Age to the early 20th century, The Panorama Cultural Society, Αθήνα, 2002.

Δελτίο 9. Ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνα
Εικόνα 57: Σημερινό τοπογραφικό διάγραμμα, εντοπισμός της θέσης  του προϋπάρχοντος ναού στο χάρτη, πηγή: I. Lupoaie, Βραΐλα, 2006.
Εικόνα 58: Παλαιά απεικόνιση του προϋπάρχοντος ναού, πηγή: Şerban Sâmpetru, Βραΐλα, 1996.
Εικόνα 59:ΗοικίατουΠολύδωραΛυκιαρδόπουλου.Παλαιάφωτογραφία, πηγή:Filip Cristian, Comunitatea greacă de la Brăila 1864-1900[Η Ελληνική Κοινότητα της Βραΐλας 1864-1900] – Μουσείο της Βραΐλας, εκδόσεις Istros, 2004.
 

ΠΙΝΑΚΕΣ
Πίνακας 1: Η εξέλιξη του πληθυσμού ελληνικής καταγωγής στη Βραΐλα, πηγή: I. Lupoaie, 2006.
Πίνακας 2: Ευρετήριοονομάτων/προσώπωνκτιρίων, πηγή: I. Lupoaie, 2006.