Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΩΣΤΑΝΤΖΑΣ

Διεύθυνση: οδός Sabinelor αριθμ. 2, Κωστάντζα, νομός Κωστάντζας, Τ.Κ.  8700, Ρουμανία
Τηλ.: 0040-41-611118
Φαξ.: 0040-41-611118
Πρόεδρος: Αντώνιος Χειροπέδης
Αριθμός μελών: 780
Έτος ιδρύσεως: 1990

 

Τα πρώτα ίχνη της Ελληνικής Κοινότητας της Κωστάντζας εντοπίζονται στον πυρήνα δημιουργίας της πόλης, στην περιοχή Peninsula [Χερσόνησος] – Παλαιό Λιμάνι.
Η παρουσία των Ελλήνων στην Κωστάντζα τεκμηριώνεται τόσο από ευρήματα που χρονολογούνται από την εποχή της Αρχαιότητας όσο και μέσω του σχηματισμού της ελληνικής συνοικίας, κατά την περίοδο του Μεσαίωνα και του 19ου αιώνα.

 

2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΩΣΤΑΝΤΖΑΣ

 

ΠΟΛΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

323 – 337 - H πόλη κατακτάται από τα στρατεύματα του Μεγάλου Κωνσταντίνου που κυριαρχούσε στη Μικρή Σκυθία (σημερινή Δοβρουτσά) και το όνομά της μετατρέπεται από Tomis σε Κωστάντζα.
10ος-12ος αιώνας - Η περιοχή της Δοβρουτσάς διατρέχεται από μεταναστευτικούς λαούς (Βούλγαρους, Σλάβους, Αβάρους). Την περίοδο αυτή η πόλη παρακμάζει, χάνοντας τον πλούτο αλλά και την αίγλη με την οποία είχε περιβληθεί κατά την βυζαντινή εποχή.
13ος αιώνας - Οι Γενοβέζοι ανακτούν τον έλεγχο του Ευξείνου Πόντου και μέλουν να ξαναζωντανέψουν την πόλη Κωστάντζα. «Τα ερείπια των καταστημάτων των Γενοβέζων αποτελούν απόδειξη της εργατικότητας αυτών των μεγάλων εμπόρων».[1]
-Τους Γενοβέζους διαδέχονται οι Άγγλοι που επιτείνουν την ανοδική πορεία  της πόλης, κατασκευάζοντας σιδηροδρομική γραμμή που μέλλει να ενώσει την Κωστάντζα με τον Δούναβη.
1484 - Η Δοβρουτσά υποτάσσεται στους Οθωμανούς και για περίπου πέντε αιώνες θα συμπεριλαμβάνεται στην αυτοκρατορία τους.
- Οι Τούρκοι αλλάζουν το όνομα της πόλης από Κωστάντζα σε Kustenge.

 

Η ΠΟΛΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

1780 - Ο εκπρόσωπος της Πολωνίας στην Υψηλή Πύλη, W. Czrzanowski, κατέγραψε για την Κωστάντζα πως αποτελεί «ένα από τα πλέον σημαντικά λιμάνια, όπου καταφθάνουν ελληνικά καιτούρκικα καράβια» σημειώνοντας ότι είχε εντοπίσει εδώ δύο εμπορικά πλοία από την Κωνσταντινούπολη που ανήκαν σε Έλληνες. Η πόλη μπορεί να ήταν τότε ερειπωμένη, ωστόσο ως τοποθεσία θεωρούνταν πολύ όμορφη.[2]
1862-1867 - Χτίζεται η ελληνική εκκλησία της Μεταμορφώσεως. Το οικοδόμημα ανεγέρθηκε από τον Έλληνα αρχιτέκτονα Ι. Θεοχαρίδη.
1864-1867 - Κατασκευάζεται το ελληνικό σχολείο της Κωστάντζας. Παρά το γεγονός ότι η κάτοψη του πρώτου κτιρίου, το οποίο διατηρείται μέχρι σήμερα, δεν διασώθηκε (αρχιτέκτονας Charles Pieuchot), η αρχική του μορφή προκύπτει από ένα μεταγενέστερο σκίτσο που φιλοτεχνήθηκε με την ευκαιρία των εργασιών επισκευής του, το 1909 (αρχιτέκτων Ι. Θεοχαρίδης).

 

Η ΠΟΛΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

1878 - Την επαύριον του Ρωσο-ρουμανο-τουρκικού Πόλεμου της Ανεξαρτησίας, στις 14 Νοεμβρίου, η Δοβρουτσά καθίσταται επαρχία της Ρουμανίας και το όνομά της μετατρέπεται ξανά από Kustenge σε Κωστάντζα.
1878–1883 - Τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, ο υποψήφιος ελληνικής εθνικότητας Α. Αλεξανδρίδης εκλέγεται δύο φορές δήμαρχος της πόλης της Κωστάντζας, την πρώτη φορά κατά τη διετία 1878 - 1880 και τη δεύτερη μεταξύ των ετών 1882 - 1883.
1880 - Επί των ημερών του Νομάρχη Remus Opreanu, υψώνεται στην Πλατεία Ανεξαρτησίας το άγαλμα του Οβίδιου, έργο του Ιταλού γλύπτη Ferrari Ettone.
1882 - Ιδρύεται το Κοινοτικό Νοσοκομείο της Κωστάντζας.
1895 - Ολοκληρώνεται η κατασκευή της γέφυρας πάνω από τον Δούναβη από την Cernavodă, που συνδέει την πόλη με την υπόλοιπη χώρα (μηχανικός Anghel Saligny).

1896 - Αρχίζουν οι εργασίες διαμόρφωσης του λιμανιού της Κωστάντζας.

- Ο αριθμός των κτιρίων της πόλης ανερχόταν στα 1.378.
1897 - Πρώτη χρόνια που ηλεκτροφωτίστηκε η πόλη. Αρχικά αυτό επετεύχθη με 12 λάμπες που τοποθετήθηκαν στη λεωφόρο Ελισάβετ και στην πλατεία Ανεξαρτησίας.
- Μεταξύ των δρόμων της πόλης συναντάμε και την οδό Ceres (Lahovari), κατά μήκος της οποίας βρίσκονταν η ελληνική εκκλησία, το ελληνικό σχολείο καθώς και το θέατρο «Ελπίς» στην οδό Αιόλου, που πιθανολογείται ότι συμπεριλαμβανόταν στην ελληνική συνοικία.[3]
1898 - Χτίζεται το θέατρο «Ελπίς» (σημερινό κουκλοθέατρο «Ελπίς»), ιδιοκτησία της Ελληνικής Κοινότητας της Κωστάντζας. Στο αρχικό κτίριο του θεάτρου προστέθηκε, το 1919, ένα επιπλέον τμήμα πλευρικά και μία ακόμα κύρια όψη που έβλεπε προς την αυλή.

 

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΗ

1904 - «Η Κωστάντζα φωτιζόταν κατ’ αυτό τον τρόπο: στην κάτω πόλη, ως το σταθμό, υπήρχαν ηλεκτρικές λάμπες, ενώ για την υπόλοιπη πόλη χρησιμοποιούνταν αντανακλαστικές λάμπες, πουέκαιγαν με πηχτό ορυκτέλαιο και λάμπες με υγρό φυσικό αέριο».[4]
1905-1907 - Δήμαρχος της Κωστάντζας κατά τα έτη αυτά διετέλεσε ο Ioan Bănescu, που έθεσε τις βάσεις του πολεοδομικού σχεδίου και του εκσυγχρονισμού της πόλης. «Τα πολεοδομικά του σχέδια αποτέλεσαν υπόδειγμα για τους δημάρχους που ακολούθησαν».[5]
- Το έτος 1905 ο αριθμός των κτιρίων της πόλης είχε αυξηθεί κατά 199 σε σχέση με το 1897, φθάνοντας τα 1.577.
1909 - Τίθεται σε ισχύ ο νόμος για την παροχή πολιτικών δικαιωμάτων στους κατοίκους των νομών Κωστάντζας και Τούλτσεας, στον οποίο προβλέπεται η εκχώρηση πολιτικών δικαιωμάτων στους κατοίκους της Δοβρουτσάς που διέθεταν μόνιμη κατοικία στους αντίστοιχους νομούς από τις 11 Απριλίου του 1877 και στους απογόνους αυτών καθώς και στους ιδιοκτήτες ακινήτων της επαρχίας με μόνιμη κατοικία στη Δοβρουτσά, που θα δήλωναν, εντός προθεσμίας έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου, ότι αποποιούνται της ξένης προστασίας.[6]
1916-1918 - Είσοδος της Ρουμανίας στον πόλεμο με τις Δυνάμεις του Άξονα.
1917 - Η Δοβρουτσά καταλαμβάνεται από Βούλγαρους, που θα μετονομάσουν την πόλη από Κωστάντζα σε Borisgrad.
1918 - Οι Δυνάμεις του Άξονα συνθηκολογούν και η Δοβρουτσά επανέρχεται, όπως και η πόλη της Κωστάντζας, υπό ρουμανική διοίκηση.
1927 - Ο Δημοσθένης Τρανούλης, τοπικός μαικήνας ελληνικής καταγωγής από τη δεύτερη γενιά Ελλήνων, χτίζει, σε διάστημα έξι μηνών, ένα θέατρο για την Πολιτιστική Ένωση της Κωστάντζας που προοριζόταν για θεατρικές παραστάσεις, προβολές ταινιών και συγκεντρώσεις. Αρχικά το θέατρο θα φέρει την επωνυμία «Τρανούλης», ενώ μετέπειτα θα ονομαστεί Εθνικό Θέατρο Κωστάντζας.
1928 - Τη χρονιά αυτή η πόλη διαθέτει 257 οδούς και 9.463 κτίρια.
1990 - Μετά τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν το 1989 στη Ρουμανία και τα οποία οδήγησαν στην πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, τίθενται οι βάσεις δημιουργίας της Ένωσης Ελλήνων Ρουμανίας, που απέκτησε υπόσταση νομικού προσώπου τον Φεβρουάριο του 1990.
- Το ίδιο έτος ανασυγκροτήθηκε και η Ελληνική Κοινότητα της Κωστάντζας.
- Μετά το 1990, το θέατρο «Ελπίς» επανέρχεται στην ιδιοκτησία της Ελληνικής Κοινότητας της Κωστάντζας.

 

3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΚΩΣΤΑΝΤΖΑΣ

 

Στη συνέχεια παρουσιάζεται η πληθυσμιακή δομή της Κωστάντζας, σε συνάρτηση με την ελληνική διαχρονική παρουσία εκεί. Επισημαίνεται ότι οι πληροφορίες που αντλήθηκαν από διάφορες πηγές, εμφανίζουν αποκλίσεις από την πραγματικότητα (με εξαίρεση τα έτη, κατά τα οποία πραγματοποιήθηκαν απογραφές πληθυσμού. Όπου R= απογραφή).

 

ΕΤΟΣ	ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ	ΣΥΝΟΛΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ	ΠΗΓΗ
1894	1.870	8.132 (το 1891)	B. Zota , Geografia municipiului Constanţa [Η γεωγραφία του νομού Κωστάντζας], εκδόσεις Muntenia, 1995
1905	2.327	15.777	Ionescu-Dobrogeanu, Marin (1931), Tomis – Constanţa, monografie [Τόμης – Κωστάντζα, μονογραφία], τυπογραφείο Lucrătorii Asociaţi, Κωστάντζα, 1931
1916	3.326	33.918	Ionescu-Dobrogeanu, Marin (1931), Tomis – Constanţa, monografie [Τόμης – Κωστάντζα, μονογραφία], τυπογραφείο Lucrătorii Asociaţi, Κωστάντζα, 1931
1928	3.130	40.933	Ionescu-Dobrogeanu, Marin (1931), Tomis – Constanţa, monografie [Τόμης – Κωστάντζα, μονογραφία], τυπογραφείο Lucrătorii Asociaţi, Κωστάντζα, 1931
1992 (R)	350	350.581	B. Zota, Geografia municipiului Constanţa [Η γεωγραφία του νομού Κωστάντζας], εκδόσεις Muntenia, 1995

Πίνακας 1:  Η εξέλιξη του πληθυσμού ελληνικής καταγωγής στην Κωστάντζα

«Άλλοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν εκ νέου ως έμποροι στην Κωστάντζα που τελούσε υπό τουρκικήκυριαρχία, ενώ ο αριθμός τους αυξήθηκε εκ παραλλήλου με τις πάσης φύσεως διευκολύνσεις που παρείχε η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμήςΤσερναβόντα – Κωστάντζα».[7]
Σε μία περιγραφή του Έλληνα Προξένου της Βάρνας Ανδρέα Παπαδόπουλου-Βρεττού, το Kustenge είχε το 1859 πληθυσμό που «δεν ξεπερνά τις 3.000 ψυχές, από τις οποίες 500 είναι Έλληνες υπήκοοι. Αυτοί ασχολούνταν με το εμπόριο και εγκαταστάθηκαν εδώ στην ελληνική συνοικία, όπου βρίσκεται η ελληνική εκκλησία και το ελληνικό σχολείο».
Σύμφωνα με τον Tudor Somarul, η Κωστάντζα ήταν ένα αμάλγαμα εθνοτήτων, μέρος των οποίων αποτελούσαν και οι Έλληνες: «Σε κάθε γωνία, ένα καφενείο και μια αποθήκη κάρβουνου ή δημητριακών. Όλα τα εξουσίαζαν Έλληνες και μόνον αυτοί».
«Η ελληνική εθνική μειονότητα ήταν η πιο πολυπληθής που υπήρχε στην πόλη γύρω στο 1900. Από κει και έπειτα, αφομοιώθηκε από τον ρουμανικό πληθυσμό της πόλης».[8]

 

 

Υποσημειώσεις